Hagsmunir félagsmanna ASÍ
Eftir Magnús Orra Schram
Gylfi Arnbjörnsson forseti ASÍ gerir hugmyndir mínar um skattlagningu séreignarsparnaðar og ráðstöfun þeirra fjármuna að umtalsefni í nýlegum pistli sínum á Pressunni. Nauðsynlegt er að svara ummælum Gylfa en til upprifjunar þá eru hugmyndirnar þessar:
1. Við aðlögun fjárlaga 2011 að veruleikanum eigum við frekar að horfa til þess að straumlínulaga rekstur ríkissjóðs að núverandi tekjum, frekar en að hækka skatta til að mæta útgjöldum.
2. Skattlagning á séreignarsparnaði landsmanna er einungis réttlætanleg ef við teljum (a) að núverandi kreppa sé svo slæm að hún réttlæti færslu á skatttekjum framtíðar til nútíðar og (b) að þeim fjármunum sé veitt til að auka skatttekjur til lengri tíma.
3. Ekki sé forsvaranlegt að skattleggja séreignarsparnaðinn til að fresta því að taka á aðlögunarþörf ríkisins (þ.e. lækka útgjöldin) og setja fjármunina þannig í „neyslu stjórnvalda“.
4. Ég tel að veita beri þeim fjármunum sem fást með skattlagningu séreignarsparnaðar til að minnka höggið af kreppunni, skapa sjálfbær störf sem lifa án ríkisstyrkja, breikka skattstofna og auka þannig tekjur til lengri tíma. Það er eina leiðin til þess að það sé réttlætanlegt að sækja þessa fjármuni. Dæmi um slík verkefni eru:
Stækka og efla rannsóknarsjóði. Til dæmis tækniþróunarsjóð sem er samkeppnissjóður þangað sem vísindamenn og fyrirtæki geta sótt fjármuni til að örva nýsköpun í fyrirtækjum.
Auka skattalega hvata til nýsköpunar og rannsókna í starfandi fyrirtækjum. Slíkir skattaafslættir hafa í för með sér kostnað fyrir ríkið til skemmri tíma en væntanlega ekki til lengri tíma. Nýlega voru samþykkt lög á Alþingi sem voru mikilvægt fyrsta skrefið í þessa átt.
Auka fjárfestingar í innviðum vaxandi atvinnugreina. Hér hef ég oft nefnt ferðaþjónustuna sem dæmi en þar skortir tilfinnanlega innviði til að geta tekið á móti vaxandi fjölda ferðamanna, dreifa þeim betur yfir árið og auka arðsemi innan greinarinnar.
Ráðast í fjárfestingar sem spara ríkinu fjármuni til lengri tíma. Bygging Landsspítala er dæmi um slíka framkvæmd en einnig mætti nefna uppbyggingu í löggæslu- og fangelsismálum. Niðurgreiðsla skulda ríkissjóðs er einnig dæmi um slíka ráðstöfun.
Auka aðgengi að lánsfé á viðunandi kjörum. Fyrirtæki hafa ekki átt mikla möguleika á lánsfé á almennum markaði. Lífeyrissjóðirnir eru afar eðlilega varkárir í fjárfestingum sínum og hafa m.a. safnað miklum sjóðum í formi bankainnstæðna. Ef til vill væri skynsamlegt að nýta skatttekjur ríkisins til að auka aðgengi atvinnulífsins að hagstæðum lánamöguleikum. Við útfærslu þessa þáttar þarf að sjálfsögðu að stíga varlega til jarðar enda mikilvægt að ekki verði hér til „ríkisstyrkt atvinnulíf“ eins og ég hef áður bent á.
Gylfi er á villigötum þegar hann vænir mig um að vilja hafa beina aðkomu að úthlutun fjármunanna. Þetta er varla svaravert enda víðs fjarri minni pólitísku sýn og þvert á þá pólitík sem ég hef rekið á vettvangi þingsins. Auðveldlega er hægt að hafa skýra fjárfestingarstefnu án þess að stjórnmálamenn komi að ákvörðunum. Nýsköpunarsjóður atvinnulífsins er gott dæmi en þar er skýr stefna um hvernig beri að meðhöndla almannafé.
Gylfa þykir einnig óviðeigandi að einstaka stjórnarþingmaður varpi fram hugmyndum sem þessum. Vondur væri veruleikinn ef þjóðkjörnir fulltrúar væru svo múlbundnir að ekki mættu þeir hugsa með skapandi hætti við núverandi stöðu efnahagsmála. Ég held einmitt að það sé mikilvægt að við öll séum frekar lausnamiðuð á þessum tímum. Að öðru leyti vekur Gylfi máls á sjónarmiðum í grein sinni sem hafa ber í huga og fagna ég málefnalegri umræðu um hvort og hvernig feta beri þessa leið.
Það er mikilvægt að hafa í huga að ég er ekki að seilast í almenna lífeyriskerfið, er ekki að leggja til breytingar á lífeyrisréttindum, og vil gjarnan stefna að jöfnun lífeyrisréttinda milli almennra og opinberra starfsmanna. Heldur einungis að leggja til betri nýtingu fjármuna.
Í hnotskurn má segja að ég vilji veita ákveðnum framtíðartekjum ríkisins til fjárfestinga strax. Hluti af lífeyrissparnaði okkar safnast núna upp í bankakerfinu og situr þar aðgerðarlaus. Gott væri að koma þessu fjármagni í umferð svo veita megi súrefni inn í atvinnulífið. Um leið verðum við að tryggja að fjármunirnir skili sér til baka í ríkissjóð með beinum eða óbeinum hætti. Dæmin hér að ofan eiga að geta staðið undir þeim kröfum en þau lúta öll að örvun atvinnulífsins með hagsmuni heildarinnar í huga.
Það eru engar villigötur og ég er viss um að fjölmargir félagsmanna ASÍ eru því sammála.