Sápa og pólitík
Eftir Stefán Benediktsson
Fyrir 100 árum var Íslandi stjórnað af mönnum sem áttu auðlindirnar, atvinnutækin og fólkið. Meðalaldur íslendinga var um 30 ár. Húsakynni voru ömurleg. Aðbúnaður barna, öryrkja og aldraðra var ömurlegur. Laun voru lág, réttindi engin, engar tryggingar, kosningaréttur kvenna var enginn og hjá körlum takmarkaður. Við vorum um 70 þúsund. Okkur hafði ekkert fjölgað á þúsund árum.
Í dag er meðalaldur um 80 ár og við erum meira en 300 þúsund. Hvað var það sem breytti samfélagi okkar á síðustu hundrað árum? Svarið er pólitík. Pólitík er stærsta hreyfiafl síðustu 100 ára.
Öll þau almennu réttindi sem við nú búum við hafa áunnist í pólitískri baráttu. Baráttu jafnaðarmanna fyrir félagslegu öryggi handa öllum. Engin önnur stjórnmálaöfl berjast fyrir jöfnum réttindum allra. Önnur stjórnmálaöfl berjast fyrir sérréttindum sömu hópa og fyrir 100 árum. Þeirra sem eiga landið og stærstu atvinnutækin. Baráttunni er ekki lokið.
Það er ekkert alþjóðasamsæri í gangi. Enn í dag erum við bara að berjast við sömu aðilana og fyrir 100 árum. Þeir vilja eiga auðlindirnar og fá að féfletta okkur í friði fyrir augum umheimsins. Það eru okkar eigin landar sem vilja sölsa undir sig fiskinn, ná yfirráðum yfir orkulindunum og viðhalda sjálftöku úr veskjum okkar til að greiða herkostnað sinn í þessari baráttu.
Það var þörf fyrir jafnaðarmenn fyrir 100 árum og þeirra er enn rík þörf.
*Það var Ivan Illich, að mig minnir, sem sagði, að það sem hefði breytt heiminum á 20. öld hafi verið sápa og pólitík.