Leiðari 2. tbl. 2008

Það er ekki rétt gagnvart náttúrunni að kalla Björn Bjarnason steingerving.

Lífríkinu er heldur enginn sómi sýndur með því að kalla hann risaeðlu.

Hann er hins vegar þurs.

Þegar Kjartan Ólafsson birti nýlega lista yfir þá einstaklinga og fjölskyldur, sem gróflega var brotið á með símhlerunum á árunum 1949-1968, voru fyrstu viðbrögð dómsmálaráðherrans þau, að þetta væri nú allt í lagi og óþarfi að gera mikið úr þessu því að hinir hleruðu og óbótamennirnir hefðu átt gott samstarf þá og síðar um ýmis mál. Allt í góðu, strákar – erum við ekki vinir, þótt við höfum hlerað ykkur kerfisbundið áratugum saman án þess að þið vissuð af því?

Næst tók hann til máls á alþingi og mundi þá eitt stundarkorn að hann var dómsmálaráðherra, sagði sitthvað um að fólk gæti nú leitað réttar síns hjá dómstólum og að ef eitthvað hefði verið gert rangt, þá væri það á ábyrgð viðkomandi dómara.

Þetta var stuttur formáli og snertingarlítill við staðreyndir málsins eins og þær birtast í skjölum, en þó bara formáli þess sem á eftir kom þegar Björn hætti að vera dómsmálaráðherra og breyttist í Bjarnason: Fórnarlömb hlerana voru nefnilega hættulegir landráðamenn, sem undirbjuggu vopnaða, blóðuga byltingu, illþýði sem vildi gera Ísland að leppríki Sovétríkjanna. Það væri hin raunverulega skýring á þessum hlerunum – og réttlætti þær fyllilega.

Og hann bætti við af hógværð sinni: „Ég hef [...] kynnt mér gögnin betur, held ég, en flestir þingmenn hér inni og veit nákvæmlega um hvað ég er að tala þegar ég er að fjalla um þessi mál.“

Rétt er að halda því til haga að meðal þeirra, sem Bjarnasyni þykir af sagnfræðilegri vizku sinni og yfirburðaþekkingu þetta gilda um, eru þessir þekktu ofbeldismenn og fautar: Áki Jakobsson, Eðvarð Sigurðsson, Finnbogi Rútur Valdimarsson, Hannibal Valdimarsson, Lúðvík Jósepsson, Páll Bergþórsson, Ragnar Arnalds og Arnar Jónsson – eða var kannske verið að koma í veg fyrir vopnaða byltingu Þórhildar Þorleifsdóttur?

Flestar nágrannaþjóðir okkar hafa kosið að fjalla feimnis- og öfgalaust um kalda stríðið og viðlíka tímabil í sögu sinni. Hér hefur það líka verið reynt og m.a. skrifaðar nokkrar fínar bækur um tengsl íslenzkra sósíalista við austur-evrópska kommúnistaflokka án þess að margir kveinkuðu sér sérstaklega yfir því.

Hin sagan er óskrifuð, sagan af framferði Sjálfstæðisflokksins og njósnastarfsemi hans hér innanlands – og einnig af fjárhagstengslum hans vestur um haf. Eitt innlegg í þessa sögu var frábær úttekt Guðna Th. Jóhannessonar í síðasta hefti Herðubreiðar, um tilraunir flokksins til að koma hér á fót vopnuðu varaliði sjálfstæðismanna lungann úr síðustu öld.

Sjálfstæðisflokkurinn bregzt hins vegar alltaf eins við þegar þetta kemur til tals: Við gerðum ekkert rangt. Og ef hugsanlega kannske var eitthvað athugavert þá var það dómurunum að kenna. (En muniði ekki alveg örugglega að við vorum að bjarga landinu frá stórhættulegum kommúnistum?)

Það er kjarninn í málflutningi Björns Bjarnasonar og hans nóta. Af honum lærum við ekkert, annað en um hugarfar og slæma samvizku þeirra sem þannig tala. Og sjálfir virðast þeir ekkert vilja læra – þeir eru ekki einu sinni forvitnir um af hverju leynilögreglustjórinn kaus að brenna skjölin um hleranirnar í olíutunnu í Borgarfirðinum um miðjan áttunda áratuginn.

Um þetta orti góður maður fyrir margt löngu:
Þursinn heimskur þegja hlýtur,
sem þrjóskast við að læra.