Hrokapirringur

Eftir Karl Th. Birgisson

Ég fylgist af athygli með því hvernig sumir félagar mínir á vinstri væng stjórnmálanna bregðast við framboði Besta flokksins. Þar er stutt í átakanlega örvæntingarfullan hrokapirring.

Við eigum þvert á móti að fagna framboði Besta flokksins, af þremur ástæðum að minnsta kosti.

Gott fólk

Í fyrsta lagi er þarna á ferðinni vel þenkjandi fólk með hjartað á réttum stað. Enda hefðum við orðið yfir okkur ánægð og stolt að fá þau í framboð með okkur við allar venjulegar aðstæður. Þetta er sumsé fólk sem fengur er að.

Forystulið stjórnmálaflokka talar gjarna um nauðsyn þess að hvetja fólk til þátttöku, virkja krafta og hugmyndir, leyfa grasrótinni að njóta sín, fá sem flesta með í gott og uppbyggilegt starf og allt hitt góða sem við viljum gera.

„Glæpur“ frambjóðenda Besta flokksins – í huga hinna ráðsettu stjórnmálamanna – er að þau virkjuðu sig sjálf og þurftu enga stjórnmálaflokka til. Þau eru sjálfsprottin grasrót, uppfull af hugmyndaríki og sköpunarkrafti, jafnvel ærslum og gleði.

Og viti menn: Fólk kann vel að meta þau. Það er auðvitað fjandi fúlt fyrir atvinnustjórnmálamenn sem vildu gjarna vera skemmtilegir eða kunna að tala við fólk á mannamáli.

En kommon. Hættiði þessu væli.

Pönkið

Í annan stað: Ef það einhver snefill eftir af pönki eða uppreisnarhyggju í hinum settlegu og smáborgaralegu frambjóðendum félagshyggjunnar – ég tala nú ekki um ögn af anarkisma, sem er ein merkilegasta arfleifð sósíalismans – þá ættu þeir að vera sérlega ánægðir með framboð Besta flokksins.

Framboðinu er nefnilega stefnt gegn valdastrúktúr, sem fólki finnst (með réttu eða röngu) hafa brugðizt almenningi.

Það er beinlínis skilgreiningaratriði fyrir jafnaðarmenn, að vera á móti ríkjandi valdakerfi. Það er skilgreiningaratriði fyrir jafnaðarmenn, að berjast gegn ríkjandi sérhagsmunum og fyrir almennum hagsmunum, og að andæfa tilraunum til samþjöppunar valds og samtryggingar valdhafa.

Þetta er einn sterkasti þráðurinn í framboði Besta flokksins, en samt höfum við allt á hornum okkar. Meira að segja uppáhaldsuppreisnarseggurinn minn á Stöðvarfirði tekur fúla kallinn á þetta og tuðar eins og gamalmenni.

Viðbrögð félagshyggjufólks benda því miður til þess að það líti á sig sem hluta af valdakerfinu – að það sé jafnvel af einhverjum yfirburðum meintrar þekkingar og reynslu réttborið til valda. Jafnaðarstefna af því tagi er á alvarlegum villigötum.

Viðbrögðin

Viðbrögð Sóleyjar Tómasdóttur eru kannske ekki alveg marktæk, en þau enduróma þó það sem heyrist víða í kreðsum félagshyggjufólks. „[Ég veit ekki] hversu langt við getum gengið með [þennan] brandara, þegar framtíð barnanna okkar er í húfi,“ segir hún af sinni alkunnu yfirvegun.

Í þessum viðbrögðum birtist tvennt og það er kjarni hins djúpstæða hrokapirrings.

Annars vegar sú hugsun atvinnustjórnmálamannsins, að hann sé „alvöru“, en aðrir plat. Að við höfum vit á því sem skiptir máli, aðrir séu varla marktækir.

Við hérna hjá alvöruflokkunum sitjum fundi daginn út og inn, við höfum kynnt okkur málin í þaula, við búum yfir þekkingu sem öðrum er hulin, hinir hafa eiginlega voða lítið vit á þessu, og umfram allt:

Við erum svo yfirmáta „fagleg“.

Fjasið um „fagleg vinnubrögð“ er haldbezta skjól atvinnustjórnmálamannsins sem lítur á pólitík sem fag – sem hún er ekki.

Hitt, sem er ósagt í þessum viðbrögðum, er þetta:

Viljum við taka séns á að Magga Stína rústi leikskólaþjónustu borgarinnar?

Er Óttarri Proppé treystandi í skipulagsmálum?

Hvaða vit hefur Kalli baggalútur annars á Orkuveitunni?

Þannig lekur yfirlætið af þeim sem telja sig eiga frumburðarrétt á stjórnmálunum.

Það veit ég þó, að Möggu Stínu myndi ég treysta fyrir lífi barnanna minna, að Óttarr myndi ekki leggja annað Hringbrautarskrímsli og að nafna mínum kæmi aldrei til hugar að starta öðru REI-máli.

Samt vogum við okkur að tala svona, af því að þetta lið hjá Besta flokknum er boðflennur í veizlunni sem okkur finnst við eiga að stýra af því að við höfum svo obboslega mikið vit á þessu öllu saman.

Það er ekki bara þvaður; það er ótrúlega hrokafullt þvaður.

En – er þá réttilega spurt – eru allar hugmyndir og tillögur Besta flokksins góðar?

Onei. Hreint ekki.

En þær eru hvorki góðar né vondar af því að hann heitir Besti flokkurinn eða oddvitinn heitir Jón Gnarr. Þær eru góðar eða vondar eftir atvikum og við eigum að fjalla um þær sem slíkar.

Við eigum að tækla Besta flokkinn með því að fara í boltann, en ekki í manninn – en um leið að fagna því innilega að fram komi hugmyndir sem ganga á skjön við hið viðtekna og „faglega“.

Hvílík hreinsun hugans það er.

Bara gleði

Þriðja ástæðan til að fagna framboði Besta flokksins er þessi:

Það er því miður almenn regla þegar pólitísk kerfi hrynja – þegar víðtækt vantraust myndast á stjórnmálamönnum og stofnunum – að upp spretta fasískar eða hálffasískar hreyfingar með tilheyrandi hörmungum fyrir samfélagið.

Um þetta geymir sagan mörg ömurleg dæmi og sum of ný og nálæg okkur.

Það er óvænt gæfa okkar allra að viðbrögðin skuli brjótast út í Besta flokknum og framboði hans, uppbyggilegri gleði og sprelli, sem þó hefur augljóslega djúpan og alvarlegan undirtón.

Það er ekki sjálfgefið.

Má ég leggja til að þeir félagar mínir, sem hvað hofmóðugastir og heilagastir snúa nú nefinu upp í rigninguna af innihaldslitlu yfirlæti, opni faðminn fyrir fjölbreytni lífsins og lýðræðisins og láti eftir sér að fagna því að enn sé til fólk sem af einlægum áhuga vill leggja gott af mörkum – jafnvel þótt það finni sér ekki farveg innan gömlu stjórnmálaflokkanna?

Kommon. Hættiði þessu væli.

Karl Th. Birgisson